Kwestionariusz ankiety - informacja zwrotna dla nauczyciela

Warto sięgać po tego typu narzędzia, aby co jakiś czas sprawdzić, jak oceniają nas uczniowie. Osobiście zawsze na koniec cyklu zajęć proszę słuchaczy o ich opinię. To cenna informacja dla nauczyciela. Możesz Nauczycielu poprosić uczniów, aby ocenili prowadzoną przez Ciebie lekcję. Poniżej zamieszczam przykładowy kwestionariusz ankiety. Pamiętaj, że bezwzględnie musi być ona anonimowa.


Klasa......... Data.........

Uprzejmie proszę o informacje dotyczące tematyki i sposobu prowadzenia przeze mnie lekcji.................... . Twoja opinia pozwoli mi na wyeliminowanie błędów i uwzględnienie sugestii, co powinno sprzyjać Twoim korzyściom w przyszłości.

Przy każdym punkcie zakreśl wybraną odpowiedź lub wpisz własną.

1. Lekcja była nudna, średnio interesująca, interesująca, bardzo interesująca
2. Z tej lekcji najbardziej podobało mi się............................................ nie wzbudziło mojego zainteresowania............................................ można wyeliminować.........................................................................
   
3. W nauczycielu prowadzącym lekcję najbardziej podoba mi się............................................ najbardziej nie podoba mi się ......................................................
4. Na moją chęć do uczenia się wpływa dodatnio luźna................. poważna atmosfera, traktowanie mnie poważnie........................ niepoważnie, zachęcanie mnie do działania.............. zachęcanie mnie do słuchania, inne czynniki (wymień jakie) ............................................................................
5. Nie chce mi się uczyć na lekcji, bo........................................................
6. Po lekcji czuję się raczej zmęczony..................... raczej ożywiony ........................... zainteresowany
7. Ta lekcja dała mi dużo nowej wiedzy.............. jakiej? ........................................................
8. Ta lekcja pozwoliła mi przyswoić sobie następujące umiejętności:..................................................................................................................

Źródło: Hanna Hamer, Klucz do efektywności nauczania.

Sprawiedliwe ocenianie

Bardzo przydatne w ocenianiu może okazać się stawianie podwójnych ocen - jedną za faktyczne osiągnięcie, a drugą za zaangażowanie i włożony wysiłek. W ten sposób możemy np. zachęcić ucznia mniej zdolnego do dalszej pracy - jeśli widzimy, że włożył on sporo wysiłku, aby uzyskać dany wynik, doceniamy to stawiając wysoką ocenę za zaangażowanie np. na lekcji wychowania fizycznego mniej sprawny uczeń osiągnął słaby czas w biegach, który daje mu ocenę dostateczną, ale wiemy, że jest to znaczny postęp, który kosztował go sporo wysiłku, dlatego otrzymuje jednocześnie ocenę bardzo dobrą za zaangażowanie. Takie podwójne ocenianie wpływa niezwykle motywująco na uczniów.

Jak chwalić uczniów z dobrym skutkiem?

Skuteczna pochwała:

1. Następuje po osiągnięciu i systematycznie
2. Wskazuje konkretne zalety osiągnięcia
3. Wygląda wiarygodnie, jest spontaniczna i zróżnicowana; wyraźnie wskazuje na zainteresowanie osiągnięciem ucznia
4. Nagradza za sprostanie określonym kryteriom (także pilności)
5. Informuje ucznia o jego kompetencjach lub wartości jego osiągnięć
6. Kieruje uwagę ucznia na to, jak rozwiązywać zadania i jak podchodzić do problemu
7. Wykorzystuje wcześniejsze osiągnięcia pochwalonego ucznia jako tło dla opisania danego osiągnięcia
8. Jest dowodem uznania za godną uwagi pracowitość lub pomyślne wykonanie trudnego zadania
9. Przypisuje sukces pracy i zdolnościom,co wskazuje, że podobnych sukcesów należy oczekiwać w przyszłości
10. Kieruje uwagę ucznia na czynności związane z wykonywaniem zadania

Nieskuteczna pochwała:

1. Następuje przypadkowo i niesystematycznie
2. Ogranicza się do ogólnej pozytywnej reakcji
3. Standardowa w formie i treści, wygląda na reakcję mechaniczną
4. Nagradza za podjęcie pracy, niezależnie od sposobu jej wykonania i wyniku
5. Nie dostarcza uczniowi żadnych informacji
6. Kieruje uwagę ucznia na porównywanie się z kolegami i rywalizację
7. Wykorzystuje osiągnięcia innych uczniów jako tło do dla opisania osiągnięcia pochwalonego ucznia
8. Udzielana jest niezależnie od wkładu pracy lub wagi osiągnięcia
9. Przypisuje sukces albo wyłącznie zdolnościom, albo czynnikom zewnętrznym w rodzaju szczęścia lub łatwości zadania
10. Kieruje uwagę ucznia na nauczyciela jako obdarzonego władzą funkcjonariusza, który manipuluje uczniami.

Źródło: J. Brophy, Motywowanie uczniów do nauki

Cechy dobrego nauczyciela

Wykaz cech dobrego nauczyciela znajdziesz tutaj:  Wykaz cech dobrego nauczyciela

Literatura pedeutologiczna, badania psychologów i pedagogów wskazują na wiele pożądanych cech nauczyciela. Należą do nich:

• Refleksja i plastyczność myślenia - warunkują twórczość pedagogiczną, zapobiegają schematom w nauczaniu i wychowaniu, umożliwiają przewidywanie skutków podejmowanych działań i eliminowanie z nich nieskutecznych czynności.
• Umiejętność budowania poczucia własnej wartości uczniów, wyrażania opinii o nich w taktownej formie, bez agresji, złośliwości i poniżania.
• Cierpliwość i wytrwałość pozwalają zrozumieć potrzeby dzieci w różnym wieku
• Autentyczność - umiejętność bycia zawsze sobą, a nie grania roli w zależności od sytuacji.
• Poczucie sprawiedliwości
• Umiejętność organizowania pracy dydaktycznej i różnych form aktywności uczniów, rozbudzania ciekawości i rozwijania zainteresowań oraz stymulowania do samorozwoju.
• Umiejętność rozładowywania przykrych przeżyć, napięć i lęków, stresów i frustracji - dzieci nie potrafią sobie z tym same poradzić.
• Poczucie humoru - umożliwia tworzenie przyjemnego klimatu w stosunkach nauczyciel-uczeń, łagodzi konflikty i zapobiega agresji.
• Umiejętność współpracy i współdziałania z rodzicami, wspólne opracowywanie strategii wychowania.
• Zdolność empatii - rozumienia wewnętrznego świata dziecka i wnikania w jego uczucia - warunkuje dobór właściwych metod wychowania i nauczania.
• Zdolność decentracji - umiejętność rozpatrywania wielu zdarzeń z pozycji ucznia, wchodzenia w jego rolę i patrzenia na świat z jego perspektywy. Chroni przed popełnieniem błędów w kontaktach z uczniem.
• Zdolność dostrzegania zmian w postawach i rozwoju poznawczym uczniów. Sztywne utrzymywanie raz wytworzonej opinii o uczniu hamuje jego rozwój. Będzie się on zachowywał na zasadzie "samospełniającego się proroctwa" - potwierdzi zachowanie zgodne z tą opinią.
• Odporność na trudności i wytrwałość w ich pokonywaniu
• Dojrzałość emocjonalna - umożliwia rozważne dokonywanie ocen wielu sytuacji, powstrzymywanie wybuchów złości, okazywanie opanowania. Przejawia się w cierpliwości, wytrwałości i umiejętności panowania nad sobą. Jest to jedna z najistotniejszych cech nauczyciela, bez niej nie można efektywnie spełniać swojej roli.
• Umiejętność aktywnego słuchania uczniów.
• Umiejętności diagnostyczne i terapeutyczne
• Zdolność adaptacji do zmieniających się sytuacji, otwartość na innowacje pedagogiczne.
• Umiejętność stosowania urozmaiconych strategii nauczania, zachęcania do rozwijania myślenia krytycznego, rozwiązywania problemów i stosowania wiedzy w praktycznym działaniu.
• Zdolność racjonalnego programowania swego czasu pracy i czasu wolnego, by uczniowie nie dostrzegali nauczyciela jako zmęczonego, znerwicowanego.
• Samoświadomość pełnionej roli - nauczyciel powinien zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności roli, z zadań jakie przed nim stoją. Od niego zależy w dużym stopniu rozwój uczniów i ich zdrowie psychiczne.
• Umiejętność społecznego komunikowania się - jej brak powoduje wiele nieporozumień w relacjach nauczyciel-uczeń. Pożądanymi formami społecznego komunikowania się są dialog, rozmowa, dyskusja, negocjowanie itp. Stosunki nauczyciel uczeń powinny mieć charakter demokratyczny.
• Samoakceptacja - wpływa na zdolność do odbioru krytycznych informacji na swój temat. Jej zaniżony poziom u nauczyciela sprawia, że odbiera on napływające informacje jako zagrażające jego osobie.                                                          Źródło: S. Korczyński: Obraz nauczyciela.

Zobacz także:

Cechy nauczyciela - wykładowcy z pasją

Cechy nauczyciela najbardziej oczekiwane przez uczniów

Kompetencje nauczyciela i wychowawcy

Ankieta

Odpowiedzi na pytania egzaminacyjne

Ze względu na bardzo duże zainteresowanie pytaniami egzaminacyjnymi oraz poszukiwaniem tutaj odpowiedzi, postanowiłam przybliżyć część z nich. Oprócz oznaczenia właściwą etykietą, stosowną do treści np. nauczanie, będą one przypisane także do etykiety Awans zawodowy nauczyciela.

Konflikty w klasie

Zamieszczone poniżej dyrektywy możesz wykorzystać do pracy z grupą. Warto zapoznać z nimi uczniów, wspólnie je omówić, a może nawet zawiesić w widocznym miejscu i powoływać się na nie w razie pojawienia się sytuacji konfliktowych.

• Mów otwarcie o tym, co czujesz i czego chcesz
• Bierz odpowiedzialność za powstały konflikt, czyli zastanów się, jaki jest w nim Twój udział, czy zależy Ci na jego rozwiązaniu i co chcesz w tym celu zrobić;
  
• zaczynając rozmowę na temat konfliktu nie mów o kimś: "uważam, że ty...", a skoncentruj się na własnych uczuciach "Ja czuję się....... kiedy Ty......"
• Nie zadawaj retorycznych pytań w rodzaju: "jak mogłeś to zrobić?; zastąp je stwierdzeniem: "jest tak i tak, musimy to rozwiązać"; czyli myśl konstruktywnie, zamiast wyładowywać własną złość;
• Słuchaj uważnie drugiej strony;
• Niczego nie ukrywaj, mów o wszystkim, co Ci przeszkadza;
• Bądź przygotowany, że inni nie zgodzą się z Twoim stanowiskiem, co nie znaczy, że są ludźmi, z którymi nie można dojść do porozumienia;
• Staraj się zachować spokój; jeśli czujesz, że wybuchniesz złością, oddychaj głęboko
• Bądź przygotowany do negocjacji, np. "jeśli ty zrobisz to, ja ze swej strony postaram się o tamto", "mogę zgodzić się na kompromis w tym, ale w tamtym nie", "jak rozumiem nie chcesz pomóc mi w sposób, który uważam za najlepszy, czy wobec tego proponujesz mi inne rozwiązanie konfliktu?" itp.

Źródło Hanna Hamer: Klucz do efektywności nauczania. Poradnik dla nauczycieli

Myśli o nauczycielu

"Nauczyciel skoncentrowany na sobie nie zwraca uwagi na ucznia, natomiast skupiony na uczniu, pomaga mu"

Hanna Hamer: Klucz do efektywności nauczania. Poradnik dla nauczycieli.